Juridische erkenning van Nederlandse Gebarentaal nu echt in zicht?

Al jarenlang strijdt Dovenschap, de grootste onafhankelijke vereniging voor dove mensen, voor de juridische erkenning van Nederlandse Gebarentaal (NGT). En het lijkt erop dat er langzaam een lichtje aan het eind van de tunnel zichtbaar wordt.

Gebarentaal is een volwaardige taal

In Nederland zijn er in totaal ongeveer 30.000 ‘gebarentaligen’. Hiervan hebben bijna 15.000 mensen Nederlandse Gebarentaal als moedertaal. Want gebarentaal is een volwaardige taal met een eigen grammatica en een eigen woordenschat. De Vlaamse Gebarentaal is in 2006 erkend door het Vlaams parlement en ook in Denemarken en Nieuw-Zeeland is de lokale gebarentaal al erkend. Nu er een wetsvoorstel naar de Kamer is gestuurd door de PvdA en de ChristenUnie lijkt de erkenning van Nederlandse Gebarentaal ineens dichterbij te komen.

Juridische erkenning

De aanleiding om het wetsvoorstel in te dienen was de ratificatie van het VN-verdrag in juni dit jaar voor mensen met een beperking. De overheid wil met deze ratificatie duidelijk maken dat het hebben van een beperking geen handicap mag zijn om in de maatschappij te kunnen functioneren. Om dit te bekrachtigen moeten alle obstakels die dit volledig functioneren in de weg staan, worden weggenomen. En dat is precies wat de initiatiefnemers van het voorstel, Roelof van Laar (PvdA) en Carla Dik-Faber (ChristenUnie), willen: juridische erkenning van gebarentaal.

De erkenning van NGT heeft als doel dat deze taal voor de overheid niet meer alleen dient als ‘vertaaltaal’, waarbij het Nederlands wordt omgezet naar Nederlandse Gebarentaal en andersom, maar juist wordt ingezet als volwaardige taal. Bij het informeren door de overheid van dove burgers is geschreven tekst of ondertiteling niet altijd een goed alternatief. Vele doven hebben een taalachterstand in het Nederlands. Dit geldt vooral voor mensen die doof zijn geboren en waarvan Nederlandse Gebarentaal hun moedertaal is.

Pragmatische oplossingen

De Kamer stelt zichzelf de vraag of de juridische erkenning van NGT wel nodig is om het de mogelijkheden van doven in de samenleving te vergroten. Zo geeft de Kamer de voorkeur aan pragmatische oplossingen zoals een elektronisch implantaat.

Hoewel dit implantaat doven een betere toegang geeft tot gesproken taal, maakt dit hen niet horend. En als je een implantaat draagt en dus kan ‘horen’, heb je gebarentaal dan nog wel nodig? Kinderen met een implantaat mag hun recht om hun natuurlijke taal, gebarentaal, te leren en zich te associëren met de Dovencultuur, niet worden ontnomen. Daarom is juist de juridische erkenning van NGT zo belangrijk. Door juridische erkenning kan NGT behouden worden.

Uitbreiding taalaanbod

Tevens zou deze wet moeten bijdragen om de verplichte inspanningen voor de taal wettelijk te verankeren. In de onderwijswet zou moeten komen te staan dat Nederlandse Gebarentaal als keuzevak wordt aangeboden op scholen – net als Fries. Eva Westerhoff, directeur Dovenschap, licht toe: “Dove kinderen moeten nu wel examen doen in Frans of Duits, maar het mag niet in hun moedertaal.” Ook het aanbod van gebarentaalcursussen voor dove kinderen en begeleiding voor horende ouders is niet groot genoeg aldus Westerhoff. Daardoor loopt de taalontwikkeling van dove kinderen achterstand op.

Dovenschap is blij met het wetsvoorstel voor de erkenning van NGT:

Kans van slagen

Naast de PvdA en de ChristenUnie is GroenLinks de eerste partij die het voorstel steunt. VVD moet de wet nog bestuderen en D66, CDA en SP hebben nog vragen. Daarbij hebben de initiatiefnemers een fundamenteel argument door zich te beroepen op het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap, waarin staat dat deelnemende landen gebarentalen moet erkennen.


Top